De Armeense abrikoos: de vrucht van Armenië
Botanici noemen de abrikoos Prunus armeniaca. Letterlijk: de Armeense pruim. De Romeinen leerden de vrucht kennen via Armenië en dachten dat hij daar vandaan…
Owner · 30-10-2026
Botanici noemen de abrikoos Prunus armeniaca. Letterlijk: de Armeense pruim. De Romeinen leerden de vrucht kennen via Armenië en dachten dat hij daar vandaan kwam, en die naam is gebleven. Waar de abrikoos oorspronkelijk vandaan komt, is ingewikkelder, want hij werd ook al heel lang in Centraal-Azië en China gekweekt. Maar voor Armeniërs staat het vast: de Armeense abrikoos is de beste die er is.
Dat klinkt als vaderlandsliefde, en dat is het ook een beetje. Maar wie ooit in juli over een markt in Jerevan heeft gelopen en een rijpe vrucht heeft geproefd, die die ochtend nog aan de boom hing, snapt waar het vandaan komt.
Waarom de Armeense abrikoos zo bijzonder is
Abrikozen worden in Armenië al heel lang geteeld. Archeologen hebben bij opgravingen in het land oude abrikozenpitten gevonden, wat laat zien dat de vrucht hier al in de oudheid werd gegeten. Via de handelsroutes reisde hij naar het westen, naar Griekenland en Rome, en zo kreeg hij zijn Latijnse naam.
De vrucht groeit er goed. Er is veel zon, de zomers zijn warm en droog, en de bodem is vruchtbaar en vulkanisch, zeker in de Ararat-vallei rond Jerevan. Grote boomgaarden liggen in die vlakte, en ook in tuinen en langs wegen zie je overal abrikozenbomen. In het voorjaar staan ze in bloei, wit en lichtroze, een van de mooiste momenten van het jaar.
Vele rassen
Er zijn in Armenië veel verschillende rassen, van kleine, zoete vruchtjes tot grote, sappige exemplaren. Sommige zijn helder oranje, andere hebben een diepe rode blos. Elk ras heeft zijn eigen smaak, zijn eigen moment van rijpen en zijn eigen gebruik. Het ene is ideaal om vers te eten, het andere om te drogen of jam van te maken. Armeniërs kunnen er lang over praten welk ras het lekkerst is.
De zomeroogst
In de zomer, rond juni en juli, liggen de markten vol. De vruchten zijn oranje met een rode blos, sappig en zoet, met precies genoeg zuur. Ze worden verkocht in kratten en emmers, en de prijzen zakken naarmate het seizoen vordert. Wie in die tijd in Armenië is, eet ze bij het ontbijt, tussendoor en na het eten.
Een abrikoos die rijp van de boom komt, smaakt anders dan de exemplaren die wij in de supermarkt kennen. Supermarktabrikozen worden vaak onrijp geplukt, zodat ze het transport overleven. Daardoor zijn ze vaak wat melig of zuur. Een echt rijpe vrucht is zacht, geurig en zo sappig dat het sap langs je kin loopt.
De kleur van de vlag
De kleur van de vrucht komt ook terug in de Armeense vlag. Die bestaat uit drie horizontale banen: rood, blauw en oranje. De onderste baan wordt in het Armeens vaak de kleur van abrikoos genoemd. Officieel staat oranje onder meer voor de creativiteit en het harde werk van het volk, maar in de volksmond is het gewoon abrikozenkleur.
Gedroogd voor de winter
Omdat de oogst groot is en de zomer kort, wordt een groot deel van de abrikozen gedroogd. Op daken, op rekken en op lakens in de zon liggen ze te drogen, gehalveerd of heel, met of zonder pit. Na een paar dagen zijn ze gerimpeld en donker oranje of bruin, en vol geconcentreerde zoetheid.
Gedroogde abrikozen zijn in Armeense huizen het hele jaar te vinden. Ze worden aan gasten geserveerd, samen met noten, of verwerkt in gerechten. Ze zijn anders dan de zachte, felgekleurde gedroogde abrikozen die je in Nederland vaak ziet. Die zijn meestal behandeld om hun kleur te behouden. De traditioneel gedroogde vruchten zijn donkerder, steviger en vaak intenser van smaak.
In de keuken
In sommige stoofgerechten gaat gedroogde abrikoos samen met vlees, wat een zachte zoetheid geeft. Ook bij ghapama, de gevulde pompoen die in de winter en rond de feestdagen op tafel komt, wordt gedroogd fruit gebruikt, samen met rijst, noten, honing en boter. In pilaf zie je ze soms ook, naast rozijnen en amandelen.
Van verse abrikozen wordt jam en compote gemaakt, die in grote glazen potten de winter door gaan. Sommige families maken ook dunne vellen van gekookt en gedroogd fruit, een soort fruitleer, die je opgerold kunt bewaren. En de pitten worden soms gekraakt voor het zaadje binnenin, dat in bepaalde zoetigheden wordt gebruikt.
Om te drinken
Van abrikozen wordt ook brandewijn gestookt, een heldere, sterke drank die in Armenië bij de toosten hoort. Er wordt ook wijn van abrikozen gemaakt, zoet en fruitig, die vaak als cadeau of souvenir wordt verkocht. Bij een feestmaal kan de fles met abrikozenbrandewijn zomaar naast de druivenwijn staan.
De abrikoos door het jaar
Wat opvalt als je met Armeniërs over deze vrucht praat, is dat hij eigenlijk het hele jaar aanwezig is. In het vroege voorjaar staan de bomen in bloei, vaak al voordat de rest van het landschap groen is. Het is ook een spannende tijd, want een late nachtvorst kan de bloesem beschadigen en de oogst van een heel jaar kosten. Boeren kijken dan met zorg naar de weerberichten.
In de zomer volgt de oogst, met volle markten, kratten langs de weg en keukens waar de jampannen dagenlang op het vuur staan. Kinderen klimmen in de bomen, en wie een tuin heeft, weet in juli niet meer wat hij met alle vruchten moet doen. Buren delen met buren, familie in de stad krijgt zakken mee van familie op het platteland.
In het najaar en de winter komen de voorraden op tafel. De gedroogde vruchten, de potten compote, de jam bij het ontbijt. Als het buiten koud en grijs is, is een lepel abrikozenjam op een stuk brood een klein stukje zomer. Zo blijft de vrucht door het hele jaar heen een deel van het dagelijks leven.
Het hout van de duduk
Zelfs het hout van de boom wordt gebruikt. De duduk, het Armeense blaasinstrument met zijn warme, weemoedige klank, wordt traditioneel van abrikozenhout gemaakt. Het is een houten fluit met een dubbel riet, en hij klinkt zacht, donker en een beetje klagend. Wie hem eenmaal heeft gehoord, herkent hem overal.
De duduk en zijn muziek staan sinds 2005 op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Bij bruiloften, bij herdenkingen en in films over Armenië hoor je de duduk vaak, en voor veel Armeniërs in het buitenland is het het geluid van thuis. Je kunt dus zeggen dat de abrikoos in Armenië niet alleen te proeven, maar ook te horen is.
Een vrucht om te delen
Abrikozen horen bij de Armeense gastvrijheid. Kom je ergens op bezoek, dan staat er vaak al een schaaltje met gedroogde vruchten en noten klaar, naast een kopje koffie. Het is een klein gebaar, maar het zegt: blijf even zitten. In de zomer krijg je bij vertrek soms nog een zak verse vruchten mee uit de tuin, of je dat nu wilt of niet.
Wil je meer weten over wat er in Armenië nog meer op tafel komt, lees dan onze gids over de Armeense keuken. En over de stad waar die abrikozenmarkten zo vol liggen, schreven we eerder over Jerevan, de roze stad.
Misverstanden en tips
Een veelgehoord misverstand is dat de abrikoos zeker in Armenië is ontstaan, omdat de Latijnse naam dat lijkt te zeggen. Dat is niet bewezen, en veel onderzoekers wijzen op Centraal-Azië of China. Maar Armenië is wel een van de plekken waar de vrucht al heel vroeg werd gekweekt, en een van de routes waarlangs hij Europa bereikte.
Een ander misverstand is dat gedroogde abrikozen altijd felgekleurd en zacht moeten zijn. De donkere, wat steviger exemplaren zijn vaak niet behandeld en daardoor juist puurder van smaak.
In Nederland vind je verse abrikozen vooral in de zomer, van juni tot augustus. Kies vruchten die geurig zijn en een beetje meegeven als je erop drukt. Laat harde vruchten een paar dagen op kamertemperatuur liggen. Gedroogde abrikozen zijn het hele jaar te koop. Zoek eens in een Turkse of Midden-Oosterse winkel naar de donkere, onbehandelde variant, en proef het verschil.
Veelgestelde vragen
Komt de abrikoos uit Armenië?
Niet zeker. De Latijnse naam Prunus armeniaca verwijst naar Armenië, omdat de Romeinen de vrucht via die regio leerden kennen. De oorsprong ligt mogelijk in Centraal-Azië of China, maar in Armenië wordt hij al sinds de oudheid geteeld.
Wanneer is het abrikozenseizoen in Armenië?
In de zomer, ruwweg van juni tot in juli of begin augustus, afhankelijk van het ras en de streek.
Waarom is de duduk van abrikozenhout?
Het hout van de abrikozenboom is stevig en heeft een warme klank. Het geeft het instrument zijn kenmerkende zachte, donkere geluid, en wordt daarom traditioneel gebruikt.
Waarom zijn sommige gedroogde abrikozen donker?
Onbehandelde gedroogde abrikozen worden vanzelf donkerder tijdens het drogen. De felle oranje kleur die je vaak ziet, komt meestal door een behandeling die de kleur bewaart.
Voor de zomer is het nu wat laat, maar de gedachte blijft. Bij Yerevan in Hilversum bouwen we aan een plek waar je dat soort kleine gebaren terugvindt, van een schaaltje vruchten tot een tafel waar je niet snel van opstaat. Mail ons gerust op info@yerevanrestaurant.nl als je benieuwd bent naar de opening, of kijk op yerevanrestaurant.nl.