Khorovats: Armeense barbecue boven open vuur

Op een zomerse zondag ruik je het in heel Armenië. In tuinen, op picknickplekken langs de rivier, op de binnenplaatsen van flats in Jerevan en op de open…

Owner · 22-10-2026

Op een zomerse zondag ruik je het in heel Armenië. In tuinen, op picknickplekken langs de rivier, op de binnenplaatsen van flats in Jerevan en op de open plekken langs de bergwegen. Er worden kolen aangestoken, er gaan lange spiesen over het vuur en iemand staat er met volle aandacht bij. Dat is khorovats, de Armeense barbecue, en voor veel Armeniërs is het meer een gelegenheid dan een gerecht.

Wie het een keer heeft meegemaakt, begrijpt waarom. Het draait om vlees en vuur, natuurlijk. Maar het draait net zo goed om de uren eromheen: het wachten, het praten, het toosten, het delen.

Wat khorovats is

Het woord komt van een Armeens werkwoord voor roosteren. In de praktijk gaat het om stukken vlees aan lange, platte metalen spiesen, de shampur, die boven gloeiende kolen of houtvuur worden gegaard. Er wordt meestal geen rooster gebruikt. De spiesen liggen op de randen van een smalle, open bak, de mangal, zodat het vlees vrij boven de kolen hangt.

Varkensvlees is in Armenië erg populair, zeker de stukken van de nek en de ribben. Maar lam, rund en kip zie je net zo goed, en in sommige streken wordt ook vis gegrild. Vaak gaat het om flinke stukken, soms met bot, zodat het vlees sappig blijft. Kleine blokjes, zoals je die bij veel Nederlandse barbecues ziet, kom je minder tegen.

Een eenvoudige marinade

De marinade is meestal bescheiden. Ui, zout, peper, misschien wat kruiden. Sommige families zweren bij een scheutje wijn of wat yoghurt, anderen houden het bij ui en zout. Het vlees ligt er een paar uur of een nacht in. Het vuur en het vlees moeten het doen. Armeniërs zijn daar heel stellig over: goed vlees heeft weinig nodig, zolang je het niet laat verbranden.

Dat betekent ook dat de kwaliteit van het vlees ertoe doet. Op de markt in Jerevan zie je mensen lang staan kiezen en overleggen met de slager. Een goed stuk is de helft van het werk.

Het vuur als middelpunt

Wie aan de grill staat, heeft een eervolle taak. Meestal is het iemand uit de familie of de vriendengroep die zich er de hele middag over ontfermt, en vaak is het steeds dezelfde persoon. Hij of zij wacht tot de vlammen weg zijn en de kolen gelijkmatig gloeien. Te vroeg beginnen, met hoge vlammen, is de bekendste fout. Dan verbrandt de buitenkant en is het binnenste nog rauw.

De spiesen worden geduldig gedraaid, en er wordt goed opgelet wanneer ze eraf moeten. Er wordt intussen gepraat, gedronken en meegekeken, en iedereen heeft een mening. Dat hoort erbij. Een middag khorovats zonder discussie over het vuur bestaat eigenlijk niet.

Hout of houtskool

Traditioneel wordt er hout gebruikt, vaak van fruitbomen of wijnranken. Wijnranken branden snel en heet en geven een eigen geur aan het vlees. In de stad wordt meestal houtskool gebruikt, wat makkelijker is en net zo goed werkt. Waar het om gaat, is dat er geen open vlam meer is als het vlees erboven gaat.

Groenten boven de kolen

Bij een Armeense barbecue horen bijna altijd groenten. Aubergine, paprika en tomaat gaan heel aan de spies boven het vuur, tot de schil zwart is en het binnenste zacht. Daarna wordt de verbrande schil eraf gehaald en worden de groenten in stukjes gesneden of fijngehakt, met ui, knoflook, kruiden en een beetje zout. Zo ontstaat een rokerige salade die minstens zo geliefd is als het vlees zelf.

Er gaan ook vaak hele uien en aardappelen in of naast het vuur. Champignons aan een spies zijn ook populair. Voor wie geen vlees eet, is dit alleen al een reden om aan te schuiven. De smaak van een aubergine die echt boven vuur heeft gelegen, krijg je in een pan niet voor elkaar.

Wat er verder op tafel komt

Het vlees gaat van de spies vaak direct op een vel lavash. Het brood vangt de sappen op en wordt zo een soort bijgerecht op zich. Daarbij komen dunne ringen rauwe ui, soms bestrooid met sumak, en bossen verse kruiden zoals koriander, dragon, basilicum en peterselie. Je neemt een stuk vlees, een paar takjes kruiden en wat ui, en je vouwt het samen in een stukje brood.

Verder staat er vaak witte kaas, verse groenten, ingemaakte groenten en soms een saus van tomaat of yoghurt. Er wordt wijn gedronken, of brandy, of voor wie dat liever heeft tan, een verfrissende drank van yoghurt en water. In de zomer is ook vers fruit nooit ver weg.

Meer dan een maaltijd

Het grillen hoort bij verjaardagen, bij bruiloften, bij een dag in de bergen of gewoon bij een vrije zondag. Het is een reden om bij elkaar te komen. Er wordt getoost, gezongen soms, en niemand heeft haast. Het vlees komt niet allemaal tegelijk van het vuur, maar in rondes. Eerst de ene spies, dan de volgende. Tussendoor wordt er geproefd, gepraat en weer geproefd. Het eten is af als het vuur uit is, niet eerder.

Seizoenen, streken en families

Khorovats is in de eerste plaats een zomergerecht. Zodra het warm wordt, trekken families naar buiten. Langs de wegen buiten Jerevan, bij meren en rivieren en in de bergen zie je in het weekend overal rook opstijgen. Veel picknickplekken hebben vaste stenen of metalen bakken waar je je eigen kolen in kunt leggen. Je neemt je vlees mee, je spiesen, een tafelkleed en een tas vol brood en kruiden, en je blijft tot de avond.

Maar ook in de winter wordt er gegrild, al gebeurt dat dan vaker in een tuin, op een balkon of in een restaurant. Rond de jaarwisseling hoort gegrild vlees voor veel families bij de feesttafel, naast de vele andere gerechten die dan op tafel komen.

Elke streek en eigenlijk elke familie heeft zijn eigen gewoontes. De een snijdt het vlees groter, de ander kleiner. De een zweert bij varkensnek, de ander bij lamsribben. Sommige families leggen het vlees na het grillen nog even in een pan met ui, zodat het rust en de ui zacht wordt in het vet. Anderen strooien er meteen sumak overheen. Er is geen juiste manier, er zijn alleen manieren waar mensen heel zeker van zijn.

Wat overal gelijk is, is de rol van de persoon bij het vuur. Die krijgt de eerste toost, of in ieder geval het eerste compliment. En wie het vlees te lang laat liggen, hoort het nog jaren.

Misverstanden over de Armeense barbecue

Een veelgehoord misverstand is dat het om sterk gekruid vlees gaat. Dat is meestal niet zo. Waar je in sommige keukens uitgebreide kruidenmengsels ziet, houden Armeniërs het juist sober. De smaak komt van het vuur.

Een ander misverstand is dat het hetzelfde is als een kebab. In de hele regio wordt vlees aan spiesen gegrild, en de woorden lopen soms door elkaar. Maar de Armeense manier, met grote stukken vlees op platte spiesen en weinig marinade, heeft een eigen karakter. Er bestaat in Armenië ook gehakt aan de spies, maar dat is weer een ander verhaal.

En dan is er de gedachte dat het vooral om het vlees gaat. Wie bij een Armeense familie aanschuift, merkt al snel dat de groenten, het brood, de kruiden en het gezelschap net zo belangrijk zijn.

Hoe je het thuis kunt benaderen

Wil je thuis in de buurt komen, dan zijn er een paar dingen die helpen. Neem flinke stukken vlees, liefst met wat vet. Houd de marinade eenvoudig. Wacht met grillen tot de kolen gloeien en de vlammen weg zijn. Draai de spiesen regelmatig. Grill de groenten heel en laat ze echt zwart worden voordat je ze pelt.

En vooral: neem er de tijd voor. Nodig mensen uit, zet een tafel klaar met brood en kruiden, en laat het vlees in rondes komen. Dan zit je al een heel eind in de goede richting.

Veelgestelde vragen

Welk vlees wordt gebruikt voor khorovats?

In Armenië is varkensvlees het populairst, vooral van de nek en de ribben. Lam, rund en kip worden ook veel gegrild. Het gaat meestal om grote stukken, soms met bot.

Wat is het verschil met een gewone barbecue?

Het vlees hangt aan lange platte spiesen boven gloeiende kolen, zonder rooster, en de marinade is eenvoudig. Daarnaast is het sociale ritueel er een belangrijk onderdeel van, met vlees dat in rondes van het vuur komt.

Wat eet je erbij?

Lavash, rauwe ui, verse kruiden, gegrilde groenten en witte kaas zijn vaste begeleiders. Daar komen vaak ingemaakte groenten en een glas wijn of tan bij.

Kun je het ook vegetarisch eten?

Ja, de gegrilde groenten zijn een volwaardig onderdeel van de maaltijd. Aubergine, paprika, tomaat en champignons boven het vuur, met brood en kruiden, vormen samen een volledige maaltijd.

Vlees boven open vuur is een van de dingen waar Yerevan om draait. Niet omdat het spectaculair is, maar omdat het voor ons bij een echte Armeense tafel hoort, met brood, kruiden en tijd. Wie wil weten hoe dit past in het grotere geheel, leest verder in onze gids over de Armeense keuken. Aan de Kampstraat in Hilversum bouwen we aan een plek waar je dat vuur straks kunt proeven. Volg de opening via yerevanrestaurant.nl, of mail ons op info@yerevanrestaurant.nl als je nu al iets wilt vragen.