Matnakash: het zachte Armeense brood met groeven
Naast lavash heeft Armenië nog een brood dat bijna iedereen kent: matnakash. Het is dik, zacht van binnen, met een glanzende goudbruine korst en lange groeven…
Owner · 07-11-2026
Naast lavash heeft Armenië nog een brood dat bijna iedereen kent: matnakash. Het is dik, zacht van binnen, met een glanzende goudbruine korst en lange groeven in de bovenkant. Waar lavash dun en buigzaam is, is dit juist een brood om stevig in te bijten.
Je ziet het in elke Armeense bakkerij liggen, meestal ovaal of rond, en het ruikt zoals vers brood hoort te ruiken. 's Ochtends vroeg staan er mensen in de rij voor een warm exemplaar, en het eerste stuk wordt vaak al op weg naar huis afgebroken.
Waar de naam vandaan komt
Matnakash betekent zoiets als met de vingers getrokken. Dat zegt veel over hoe het gemaakt wordt. Voordat het brood de oven in gaat, drukt de bakker met zijn vingers diepe lijnen in het deeg. Zo ontstaat het bekende patroon van groeven, soms in de lengte, soms in een soort raster of cirkel. Die groeven maken het brood niet alleen mooi, ze zorgen er ook voor dat het makkelijk in stukken breekt.
Vlak voor het bakken krijgt het deeg vaak een dun laagje bloempap of een mengsel met wat suiker, wat de korst die typische glans en kleur geeft. Dat is een detail dat veel thuisbakkers overslaan, en het is precies wat het brood herkenbaar maakt.
Een brood met een eigen geschiedenis
Lavash is het oudste en meest symbolische brood van Armenië, gebakken tegen de wand van de tonir, de oven in de grond. Je leest er alles over in ons stuk wat is lavash. Matnakash is een ander verhaal. Het is gezuurd, met gist of een zuurdesem, en wordt in een gewone oven gebakken. Daardoor is het luchtiger en dikker en lijkt het meer op brood zoals we dat in Europa kennen.
Hoe oud het precies is, is lastig te zeggen. In de twintigste eeuw werd het een van de standaardbroden van de Armeense bakkerijen, en sindsdien is het niet meer weg te denken. In de steden at men het steeds vaker naast of in plaats van lavash, omdat het makkelijk in grote aantallen te bakken was en lang zacht bleef.
Hoe matnakash wordt gebakken
Het deeg zelf is eenvoudig: bloem, water, zout en gist of desem. Soms gaat er een klein beetje suiker of olie bij. Het belangrijkste is tijd. Het deeg moet rustig rijzen, zodat het luchtig wordt en een goede smaak krijgt. Daarna wordt het in een platte, ovale of ronde vorm gedrukt.
De groeven
Dan komt het moment waar het brood zijn naam aan dankt. Met natte of met bloem bestoven vingers drukt de bakker diepe lijnen in het deeg, tot bijna op de bodem. Bij een ovaal brood lopen ze meestal in de lengte, met een rand eromheen. Bij een rond brood kan het patroon een cirkel of een ruit zijn. Een ervaren bakker doet het in een paar seconden, en elk brood ziet er net iets anders uit.
De korst
Na nog een korte rijstijd gaat het brood in een hete oven. De bovenkant wordt goudbruin en glanzend, de onderkant krokant. Binnenin blijft het zacht en luchtig, met grote gaten. Een goed gebakken exemplaar klinkt hol als je op de onderkant tikt.
In de bakkerijen van Jerevan worden ze in grote aantallen tegelijk gebakken, vaak al vroeg in de ochtend en nog een keer later op de dag. Wie op het goede moment binnenloopt, krijgt een brood dat nog te warm is om vast te houden. Dat is ook het moment waarop het het lekkerst is, en niemand neemt het je kwalijk als je er dan meteen een stuk afbreekt.
Matnakash en lavash naast elkaar
In veel huizen staan ze gewoon allebei op tafel. Lavash om dingen in te rollen, matnakash om te breken en te delen. Ze vullen elkaar aan. Lavash is licht en neutraal, perfect voor vlees van de grill of een rolletje met kaas en kruiden. Matnakash is voller en zachter, beter voor soep, saus en ontbijt.
Er is ook een verschil in houdbaarheid. Lavash droogt snel uit, maar kan gedroogd maanden bewaard worden en wordt dan met wat water weer zacht. Matnakash is vers het lekkerst en blijft een dag of twee goed. Daarna wordt het oud brood, en daar heeft de Armeense keuken ook weer gebruik voor.
Oud brood wordt in Armenië niet weggegooid. Het wordt geroosterd, in soep gebrokkeld of met ei en wat kaas in de pan gebakken als ontbijt. In sommige families gaat het in de kom met matsun en kruiden, zodat het weer zacht wordt. Het is dezelfde zuinigheid die je overal in deze keuken terugziet: wat er is, wordt gebruikt.
Brood en symboliek
Lavash heeft in Armenië de grootste symbolische lading. Het wordt bij bruiloften over de schouders van het bruidspaar gelegd, als wens voor een goed en voorspoedig leven. Matnakash speelt in die rituelen een kleinere rol, maar het brood staat wel op elke feesttafel. In veel huizen wordt het bij een feest in een rieten mand of op een grote schaal in het midden gezet, naast de lavash, zodat iedereen kan kiezen.
Zo eet je het
Het mooiste moment is als het brood nog lauw is. Je breekt er een stuk af langs een van de groeven en eet het bij het ontbijt met boter, kaas en verse kruiden. Een stuk witte kaas, een paar plakjes tomaat en komkommer, een handje koriander en een kop thee: zo begint in Jerevan menige dag.
Bij de lunch ligt het naast een kom soep, zoals spas of een stevige bonensoep. Het is ook een goed brood om saus mee op te dweilen, iets wat in een Armeense keuken niemand onbeleefd vindt. Bij het avondeten ligt het vaak naast schalen met salades, groenten en vlees. Iedereen pakt een stuk, en tegen het eind van de avond is het brood meestal op.
Breken, niet snijden
In veel Armeense huizen wordt brood liever gebroken dan gesneden. De groeven helpen daarbij. Het heeft iets met respect te maken: brood is in deze cultuur te belangrijk om zomaar aan te snijden. Bij matnakash is het ook gewoon handiger. Een gebroken stuk heeft een ruwe kant die meer saus opneemt.
Veelgemaakte fouten en misverstanden
Wie matnakash voor het eerst ziet, denkt soms dat het een soort focaccia is. De vorm lijkt erop, maar er zit veel minder olie in, en de smaak is neutraler. Het is een brood om bij te eten, niet een brood dat zelf de hoofdrol wil.
Bij het thuis bakken gaat het vaak mis bij de groeven. Wie ze te ondiep maakt, ziet ze in de oven gewoon verdwijnen. Wie te hard drukt, maakt gaten in de bodem. Ook de glanslaag wordt vaak vergeten, en dan krijg je een mat, bleek brood. En dan is er de oven: die moet echt heet zijn, anders krijg je geen goede korst.
Thuis bakken
Ook in Armeense huizen wordt dit brood gebakken. Het deeg is niet bijzonder ingewikkeld, maar het vraagt wel tijd om te rijzen en wat oefening om de groeven goed te krijgen. Wie het voor het eerst probeert, krijgt waarschijnlijk geen bakkersbrood. Het smaakt wel naar thuis, en dat is in Armenië minstens zo belangrijk.
Matnakash vinden in Nederland
Een echte Armeense bakker is in Nederland niet makkelijk te vinden. Soms liggen er vergelijkbare broden bij winkels met producten uit de Kaukasus of bij Turkse bakkers, die een verwant plat brood met groeven bakken. Het verschil zit vaak in de dikte en de korst, maar het idee is herkenbaar.
Wie zelf wil bakken, kan beginnen met een eenvoudig gistdeeg en een hete oven. Maak het deeg wat natter dan je gewend bent, laat het lang rijzen en wees niet bang om diep te drukken. Zet het brood daarna lauw op tafel, met kaas, kruiden en wat tomaten, en breek het met z'n allen aan.
Veelgestelde vragen
Wat is matnakash?
Matnakash is een zacht, gezuurd Armeens brood met diepe groeven in de bovenkant. Het heeft een glanzende goudbruine korst en een luchtige binnenkant. Het wordt in een gewone oven gebakken.
Wat is het verschil tussen matnakash en lavash?
Lavash is dun, plat en buigzaam en wordt traditioneel in een tonir gebakken. Matnakash is dik, zacht en gerezen. Ze worden in Armenië vaak naast elkaar gegeten, elk met een eigen rol.
Wat betekent de naam matnakash?
De naam verwijst naar de vingers waarmee de groeven in het deeg worden getrokken. Die groeven zijn het kenmerk van het brood. Ze maken het ook makkelijk om stukken af te breken.
Hoe lang blijft matnakash vers?
Vers is het het lekkerst, op de dag dat het gebakken is. Een dag of twee blijft het goed als je het in een doek of zak bewaart. Daarna kun je het roosteren of kort opwarmen in de oven.
Vers brood op tafel, dat is iets waar we bij Yerevan veel aan denken terwijl we de keuken aan de Kampstraat inrichten. Meer over de rol van brood in de rest van de keuken staat in onze gids over de Armeense keuken. Kijk op yerevanrestaurant.nl voor het laatste nieuws over de opening in Hilversum.